Compliance, toezicht en handhaving: uw strategische gids door energieprestatiewetgeving

Een brief van de gemeente of energieleverancier kan direct voor onrust zorgen. Of het nu gaat om een voornemen tot handhaving of een onverwacht hoge opzegvergoeding: de financiële risico’s rondom energieprestaties zijn reëel en nemen toe.

In de praktijk komen twee werelden samen.
Aan de ene kant de publiekrechtelijke handhaving op gebouwprestaties (zoals de energielabel C-verplichting voor kantoren), uitgevoerd door gemeenten en de Inspectie Leefomgeving en Transport.
Aan de andere kant contractuele kosten en boetes vanuit energieleveranciers.

Als eigenaar zoekt u geen wettekst, maar duidelijkheid:
Wat is mijn risico?
Wanneer loont bezwaar maken?
En hoe voorkom ik hoge kosten?

Twee soorten sancties

1. Bestuursrechtelijk (overheid)

• Risico: last onder dwangsom of bestuurlijke boete
• Situaties: geen energielabel bij verkoop/verhuur, of niet voldoen aan label C

2. Contractueel (energieleverancier)

• Risico: opzegvergoeding bij vroegtijdig beëindigen contract
• Sinds 2023: gebaseerd op marktprijzen i.p.v. vaste bedragen

Energielabel C-verplichting

Sinds 1 januari 2023 moeten kantoren minimaal label C hebben.

Hoewel een groot deel inmiddels voldoet, zijn er nog steeds panden die niet aan de eis voldoen. Gemeenten handhaven hier actief op.

Handhaving in de praktijk

Gemeenten werken risicogericht:

• Grote kantoren → hoogste prioriteit
• Slechte labels (D–G) → aantoonbare overtreding
• Kleine panden → lagere prioriteit

Financiële impact

Een last onder dwangsom kan:

• oplopen tot duizenden euro’s
• per week worden opgelegd
• doorgaan totdat de overtreding is opgelost

Belangrijk: betalen ontslaat u niet van de verplichting.

Uitzonderingen

Geen label C verplichting bij:

• kantoor < 100 m²
• minder dan 50% kantoorfunctie
• monumenten
• sloop/transformatie binnen 2 jaar
• maatregelen met >10 jaar terugverdientijd

Overstapboetes (energieleveranciers)

Sinds 2023 wordt de vergoeding gebaseerd op:

• verschil tussen contractprijs en marktprijs
• resterende looptijd
• verwacht verbruik

Dit kan oplopen tot hoge bedragen, vooral bij zakelijke contracten.

Bezwaar en procedure

Zienswijze

Eerste kans om te reageren vóór sanctie.

Bezwaar

Binnen 6 weken na besluit.

Mogelijke gronden:

• onjuiste labelmeting
• onredelijke termijn
• verkeerde toepassing regels

Preventie

De beste strategie is proactief handelen:

1. Energielabel (nulmeting)
2. Maatwerkadvies (strategie)

Dit voorkomt handelen onder druk van handhaving.

Conclusie

Handhaving op energieprestaties is geen uitzondering meer, maar structureel beleid.

Niet voldoen brengt risico’s met zich mee:

• financiële sancties
• waardeverlies vastgoed
• beperkingen bij verkoop/verhuur